Wij en de wereldbol

De wereldkaart was ook op de evenaar (latitude 0 graden 0´0´´), of net niet. Ecuador, equator: het land heet gewoon naar de evenaar. Quito betekent ook iets van ‘in het midden’ (of iets dergelijks). Wel apart, terwijl die evenaar ook zoveel andere landen doorkruist. Waarom is het dan precies dit land dat naar de evenaar heet, en er zo’n groot monument heeft staan?

Volgens de wetenschapper van Quitsa-To is Ecuador het enige land, en Quito de enige plaats, waar de oude culturen met zekerheid de zonnewendes konden vaststellen: hier bestaat de horizon namelijk uit bergen: die blijven stil staan en veranderen niet, terwijl horizons aan de zee, met bossen, en andere vage horizons niet toestaan om dat vast te stellen.

Vandaar: Ecuador, evenaar. Alleen hier!

Het is geen wereldbol meer - hopelijk is dat tijdelijk. Maar we hebben een wereldkaart op de kop getikt voor 3 soles (75 cent) en daar doen we het voorlopig mee, dus de telling gaat gewoon door! Nederland staat ook op de kaart, maar de vorm is twijfelachtig en de hoofdstad is Amsterdan…?!

Op de kaart kun je het grootste stuk van de route zien die we tot nu toe afgelegd hebben. Het lijntje stopt in Tumbes, met de Engelse-drop kerk, en terwijl ik dit schrijf zitten we al in Machala, net in het roze vlekje dat Ecuador heet.
In Tumbes hebben we nog een boottocht gedaan tussen de mangrovebomen en langs een eilandje vol met aalscholvers, reigers en pelikanen. En toen nog een bordje cebiche op het strand… dat was een lekker dagje.

De mensen in Tumbes zoeken schelpen bij laag water, de conchas negras. We zagen verschillende mannen tot hun oksels in de blubber staan. Ze kruipen tussen de wortels van de mangrovebomen door op zoek naar de schelpen. In het juiste seizoen vangen ze ook krabben. Alles voor de cebiche!
Diep tussen de mangrovebomen is een soort krokodillenboerderij. Ze fokken hier de amerikaanse krokodil omdat die bijna uitgestorven is, en uiteindelijk moeten deze beestjes uitgezet worden.

Bij de cebiche en gefrituurde vis kregen we trouwens een lekker flesje Inka Kola. Dit is echt de nationale drank van Peru. Een geweldig vies geel uitziend drankje dat het glazuur van je tanden doet springen (maar dat doet gewone cola natuurlijk ook). Het smaakt… nou ja, je kan eraan wennen, maar dat doe ik liever niet. En wat dat betreft was die fles van bijna 2 liter misschien wel een beetje groot. Helaas zag ik dat er op staat dat het geproduceerd wordt in Ecuador, dus de komende twee weken…

Het was alweer een tijdje geleden, maar hier is hij weer: de wereldbol. En helaas (voorlopig) voor de laatste keer…

De wereldbol staat hier op het plein van een van de paleizen in de adobe-stad Chan-chan. Een paleisje van 11 hectare, met een lengte van anderhalve kilometer. De omringende muur heeft maar 1 ingang, en de muren zijn echt heel dik. Dat ze nog staan na zo lang, komt vooral door de manier van plaatsen van adobestenen: in kolommen van een meter of 3 breed. Bij een aardbeving bewegen die langs elkaar en heffen de trillingen op. Dus aardbevingen hadden ze onder de duim. Maar regen - dat was desastreus. Door de eeuwen heen heeft de regen de grootste schade aangericht aan deze gebouwen van klei - want hoe stevig ook, dat zijn het. En af en toe een El Niño-fenomeen waardoor het extra hard regent, helpt niet.

Wij stelden de gids voor om Chan-chan dan maar te overdekken. Het is 20 km2 groot…

Natuurlijk was de wereldbol mee naar Machu Picchu. (En we hadden veel bekijks van een paar Peruaanse kinderen.) Op de achtergrond zie je het tempelgedeelte, bezaaid met toeristen. Dat is wel jammer - zelfs in dit laagseizoen is het hier vol met toeristen. Die ene foto met zonder toeristen  konden we niet maken: we waren dan wel om 6:00 boven, maar naar het uitkijkpunt klimmen had weinig zin met al die wolken, nevel en/of mist.

Op veel foto’s staan dus andere toeristen. Maar ergens was het ook wel een grappig gezicht, al die gekleurde regenponcho’s in allerlei felle kleuren!

Joost kon het niet laten: de muts die eigenlijk bedoeld is voor de kleine meisjes op het eiland Tamantaní moest mee. Ik houd het bij mijn lama-muts en trui van alpacawol…

De wereldbol is hier op het Titicacameer, dat bijna 9000 km2 groot is. Om te zeggen dat het zo groot is als een kwart van Nederland gaat te ver, maar het komt in de buurt. Je ziet het niet zo erg als je op het meer vaart, omdat het allemaal schiereilanden heeft. Dat heeft de oude beschavingen geïnspireerd om in de vorm van het meer een poema, een vis en een gevleugelde man te zien (de vraag is nog hoe zij, zonder satelliet, wisten hoe het meer er van boven uit zag). Over die poema, de gevleugelde man en een slang kregen we nog een heel verhaal van de gids: de oude beschavingen hadden daar een hele religie omheen gebouwd. Nu nog vereren de mensen van Amantaní Pachamama (Moeder Aarde) en Pachatata (Vader Kosmos), al schijnen de scherpe randjes wel van de rituelen af te zijn.

De mensen die in/op het meer wonen, spreken Quechua, gemengd met Aymara. Quechua is de taal die ten Noorden van het meer gesproken wordt, Aymara ten Zuiden. Wij hebben onze gastouders het horen praten, en het is echt niet te verstaan (tenzij ze er een woordje Spaans doorheen gooien).

Het meer is in ieder geval groot genoeg om op onze wereldbol te staan: tussen de gele en groene verf van de hoogvlakten zit een klein, blauw ’gaatje’.

Ik moest ‘m goed vasthouden, die wereldbol, anders was ik ‘m echt kwijt geweest. Op dit uitstekende stukje rots hadden wij een uitstekend uitzicht over de Canyon de Colca.
We waren ongeveer halverwege de afdaling, en we moesten nog een heel eind: ons doel voor de eerste dag was het dorpje dat rechtsonder ons ligt: San Juan de Chuccho. Je ziet de witte stipjes: de daken van de huizen.
Achter ons liggen Cosñira (rechts) en Malata (links), de dorpjes waar we de twee dag door zouden lopen.

Als je daar zo staat, is het onvoorstelbaar dat je toch in slechts een aantal uren naar die dorpjes kunt lopen. Ze lijken zo ontzettend ver weg! En de benenwagen is het enige vervoermiddel dat je daar brengt (tenzij je op een ezeltjes of muildier gaat zitten). Er zijn geen auto’s, er is geen supermarkt van betekenis. Wij kochten een flesje cola dat over de datum was (net). Dat kan daar! Deze dorpjes hebben pas sinds een jaar electriciteit. Maar dat betekent niet dat ze nu een koelkast hebben. Nee - aardappels bewaren ze in kisten bekleed met riet (een jaar lang!), maïs bewerken ze tot meel of een soort popcorn, vlees wordt gezouten en gedroogd in de zon, aan de waslijn.
Als je hoort hoe de mensen hier leven - het is echt een reis met de teletijdmachine die je dan maakt!

Deze keer een close-up van de wereldbol, met het laatste (en eerste) stuk van de route in het rood weergegeven - we zijn nu in Arica, en de stippeltjes gaan naar Peru: Arequipa.

De wereldbol is een leuk ding om bij ons te hebben. We krijgen er regelmatig commentaar op als we ‘m weer eens op een rare plek opblazen, en dat levert soms leuke gesprekjes op. En bovendien geeft het ons een goed beeld van de afstand die we al afgelegd hebben…!

En nu geeft het ook nog een aardig beeld van hoe de familie van Esther verspreid is over de wereld: Indonesië, Thailand - en vriendin van broer is de enige die nog in Nederland verblijft!

Deze wereldbol hangt rond op de zoutvlakte van Uyuni: er is hier niets! Een kwart van Nederland, zoveel niets anders dan zout!
Alles staat nu stevig onder water dankzij de abnormale regenbuien. Maar in de zomer, als het droog is, dan wordt hier nog steeds zout gewonnen. Er liggen allemaal hoopjes zout aan de zijkant van de Salar, die worden vervoerd naar Potosí voor verdere verwerking. Ik weet eigenlijk niet of dat dan ‘zeezout’, ’steenzout’, of anders heet…

Wij stonden volgens ons in het midden van de zoutvlakte. Zover je kon kijken niets dan zout, zout, wit zout en nog meer van dat witte spul. Maar later keken we op een kaart: de zoutvlakte was daarop zo’n 15 cm breed, en de locatie van het zouthotel: slechts 1 cm vanaf de rand. Zo groot is dat dus.
Poe hee. Groot.

De wereldbol is hier op zo’n 4300 meter hoogte bij de geisers van El Tatio. Op zo’n twee uur hobbelen van San Pedro de Atacama. Wel raar hoor, om te bedenken dat je op de hoogte van een hoge berg in de Alpen staat. En rennen moet je uit je hoofd laten - als je even hard achter je gids aanloopt, merk je het al aan je hartslag.
Maar de omgeving is bijzonder. De grond borrelt hier, en uit kleine gaatjes in de grond komt hete stoom: de aarde leeft! Deze geisers zijn vooral in de ochtend actief, en dan vooral na een koude nacht. Daar ontbrak het bij ons een beetje aan, aan kou. In tegenstelling tot de wolken, die ongeveer op de geisers hingen… maar uiteindelijk kregen we toch een mooie traktatie op een uitzicht waar je ‘u’ tegen zegt!

Deze keer een beetje saaie aflevering misschien, maar hier in Salta hebben we ook niet heel veel uitgevoerd. Dat had ten eerste te maken met al die mooie dingen die we in de afgelopen twee weken gezien hebben. Soms moet je als reiziger ook even ‘weekend’ nemen, even alle indrukken verwerken en gewoon een dagje in je hostel rondhangen. Beetje lezen, foto’s organiseren, financiën bijwerken, tekstjes typen… dat soort dingen. We vonden aan het centrale plein van Salta Cafe Van Gogh, natuurlijk de plek bij uitstek om te genieten van een licuado de frutilla (aardbeienmilkshake) terwijl er ook gratis draadloos internet is.
Ten tweede kwam het omdat de bus naar San Pedro de Atacama alleen op zondag, dinsdag en donderdag rijdt. Daar kwamen we op zaterdagavond achter; het loket voor de kaartjes was op zondag dicht; en op maandag hadden ze alleen nog kaartjes (de laatste 2!) voor donderdag. Dus zaten we hier wat extra nachtjes.
Ten derde kwam het allemaal wel aardig uit om hier wat langer ‘niks’ te doen, want we hebben allebei problemen met te snel werkende darmen. We verdenken de salade bij het lekkere stukje vlees in Cafayate, but who’s to say? Het is best vervelend, en we hopen dat het snel overgaat!
Desalniettemin vertrekken we morgen met de bus naar San Pedro: we verlaten Argentinië voor de laatste keer op deze reis en gaan naar nieuwe wonderbaarlijke landschappen van woestijnen en zout!

De wereldbol is deze keer in een wijngaard rond Mendoza, de grootste wijnproducent van Argentinië. We hebben drie wijngaarden bezocht: de op een na grootste, een kleinere en een wijngaard van een Fransman die net begonnen is en het allemaal zelf doet. Heel erg leuk om te zien.

De grote, Bodegas Lopez, heeft zijn wijn in supergrote vaten liggen om te rijpen - de rest gaat vrijwel allemaal met hypermoderne machines. En ik zal het maar verklappen: de goedkoopste wijn gaat niet in de vaten! Die wordt in betonnen ‘vaten’ gerijpt, hooguit met wat eikenhouten sippers erin. Alleen de duurdere wijnen gaan in de houten vaten.

De kleinere producent, La Rural, houdt 60% van zijn wijn binnen Argentinië, slechts 40% wordt geëxporteerd. Hier lag de wijn opgeslagen in kleinere houten vaten. Er was ook een leuk museumpje met de geschiedenis van het wijn-maken: van het ronddansen in een ossenhuid tot de nieuwerwetse machines die ze nu gebruiken.

De Fransman heeft oude wijngaarden opgekocht en is in een nieuwe schuur net een paar jaar bezig met het maken van zijn wijnen. Smaakte prima hoor!

We zagen hier rond Mendoza ook wijngaarden van Norton, een prima wijntje dat je gewoon bij de Appie kunt halen. Waar de bodegas zijn, hebben we nog niet achterhaald. Maar dat wijn-proeven gaat hier ook prima met een flesje uit de supermarkt: de goedkoopste kost 4 pesos (1 euro)!

Ja, ik weet het: een foto waarbij je recht in de zon kijkt, is gedoemd te mislukken…!

De wereldbol moeten we in een keer een heel end omdraaien om in Paaseiland uit te komen. Het ligt 3700 km uit de Chileense kust. Voor het idee: we zaten vierenhalf uur in het vliegtuig!
Heel grappig is trouwens het scherm in het vliegtuig waarop je kan zien waar je vliegt op dat moment. Meestal staan er wat steden in de buurt, Londen, Utrecht, Amsterdam… Nu zagen op scherm 1 (uitgezoomd) en scherm 2 (ingezoomd) alleen maar blauw, blauw, blauw…. totdat er eindelijk het woord Easter Island in beeld kwam. Er is hier echt alleen maar zee omheen… we zitten midden in de Pacifische oceaan!

En dat daar grote tonijnen in zitten, weten we nu ook! Na het duiken kwam een vissersboot in de haven aan met vier tonijnen van een meter lang. Knalgele vinnen erop. De vier werden even vakkundig ontdaan van hoofd en ingewanden, en klaargezet voor transport en verkoop. De restjes en het bloed verdwenen in het water van de haven, waar kinderen aan het zwemmen waren, en de schildpadden (!) elkaar verdrongen voor die lekkere stukjes tonijn. De schildpadden (green turtles) komen in de haven algen eten. Ze zijn tot 1 meter groot - schitterend om te zien, want je staat in dit haventje echt vlakbij het water.
Kortom: het is hier weer een grote dierentuin!

Op zondag hadden we een rustdag: eindelijk tijd om Santiago te bekijken, en daar hoort een “Wij en de wereldbol” bij. We zijn naar de heuvel San Cristobál geweest. Je gaat dan met een treintje uit 1925 steil de berg omhoog en hebt een schitterend uitzicht over een groot deel van de stad. Schitterend! Het treintje wordt omhooggetrokken aan een kabel, gaat echt op een superouderwetse manier, maar hij heeft het gehouden…
Santiago ligt echt in een ‘kuil’ met de Andes aan de ene kant (je kan de sneeuw zien) en aan de andere kanten liggen lagere bergen. Het was alleen een beetje heiig, dus het uitzicht was niet perfect, maar dat is altijd zo. Bovenop die heuvel staat een groot beeld van Maria, natuurlijk ook met een kerststal. Het kindje Jezus was daar nog de kleine grote afwezige, want die wordt er pas op 25 december in gelegd: eerder was hij er toch nog niet?

Vanaf die top zijn we met de kabelbaan naar beneden gegaan, dan kom je een eind verder in Santiago’s zakenwijk Las Condes uit. Niet dat daar iets te doen was, want het was natuurlijk zondag… Via dezelfde weg terug - en onderweg kwamen we John de Ierse hockiër tegen met zijn team (ja, we zijn gaan kijken naar hun interland).

Al met al een lekker dagje met toch weer heel wat kilometers in de benen, alleen deze keer niet in de winkelstraten!

… en waar beter dan boven op vulkaan Villarica? Ik was volledig buiten adem, dus van opblazen kwam niets. Zo ontzettend hoog was het eigenlijk niet - in Frankrijk kan je skieen op 2847 meter. Maar we hadden natuurlijk wel net 1400 meter omhooggelopen (en dan bedoel ik echt 1400 hoogtemeters!).

Ondertussen zijn wij, met de wereldbol, in Santiago aangekomen. Grote stad, veel mensen, veel auto’s, superdruk… De overvloed aan winkels is ergens wel aangenaam, maar aan de andere kant ook overbodig. Handig is het wel, natuurlijk…

Deze keer vanaf de andere kant gezien: Chiloe. Zoals gezegd het grootste eiland van Chili; alle andere eilanden van Chili, behalve Paaseiland dan, liggen ongeveeer ten Zuiden van Chiloe. Daar is… niet veel. Het zal ontgetwijfeld mooi zijn, maar wij zijn er overheen gevlogen.

Chiloten zijn ontzettend trots op hun eilandje en eigenaardigheden. Ze hebben dus ook hun eigen artesania’s (handgemaakte souvenirs). In Chili zijn dat vaak houten dingen, of kleding van alpaca- of schapenwol. Maar hier is het schapenwol, en dan gehaakt of gebreid zoals je in Nederland zou verwachten te zien bij een handwerkmarkt voor oma’s. Maar toch zitten er wel kunstwerkjes tussen hoor!

De wereldbol kan nu niet lager… althans, wij gaan niet lager! We zitten in Ushuaia, en deze foto’s zijn gemaakt bij het einde van Ruta 3, een dikke 3000 kilometer van Buenos Aires - en hij houdt hier op, bij 54 graden zuiderbreedte. Hieronder is nog een stukje Chili, met wat militaire posten enzo, maar daarna begint het echte avontuur - Antarctica.

Wij hebben Antarctica alleen bekeken in het museum van Ushuaia, waar de verhalen uitgebeeld staan van de avonturiers die de ontdekkingsreizen hebben uitgevoerd (en dan niet die toeristen die voor minstens U$ 4.000 een tochtje maken). De enige avonturier die ik nog miste in het museum, is Wilco van Rooijen, die op eigen kracht de 90 graden zuiderbreedte heeft gehaald (gesponsord door Rhinofly)…

Ondertussen kom je hier ook nog wat Nederlandse geschiedenis tegen: natuurlijk is er Kaap Hoorn (het Zuidelijkste eiland dat bij Zuid Amerika hoort), en een aantal ontdekkingsreizigers die door het Magellaense kanaal gevaren zijn (bovenlangs Vuurland). Kaap Hoorn is genoemd naar de stad Hoorn (vanwaar het schip Eendracht vertrok), maar het wordt stevig verhaspeld in andere talen: Cape Horn, Cabo Horno… Toch zijn er nog twee Nederlandse woorden die hier gebruikt worden: tante en oma. En ze betekenen ook precies dat! In Ushuaia heb je café Tante Sara, waar ze héérlijke warme choco maken, en er worden potjes jam verkocht met een plaatje van een omaatje erop: jam van oma! Wat precies de reden is dat juist deze woorden in Vuurland zijn blijven hangen, weet ik niet…

De wereldbol heeft het koud: hij hangt hier boven het puntje van de Cerro Torre van 3100 meter hoog (klik voor een ander beeld). We staan op het uitkijkpunt van het pad naar de Laguna Torre: het meer dat onderaan de gletsjer ontstaat. De gletsjer ontstaat uit twee gletsjers, die van Cerro Torre en Cerro Fitz Roy (3400 meter) komen. Het uitzicht is werkelijk fantastisch, en we hebben geluk gehad met het weer, want twee dagen later was het net alsof deze bergen er niet stonden, zoveel wolken hingen er.
Met de wind zit het hier ook wel goed. Die blaast zo hard hij kan… Vanaf de ‘campo de hielo’ (ijsvlakte) die net zo groot is als half Nederland blaast hij vochtige wolken tegen de bergen van Argentinië aan, waardoor het daar gaat sneeuwen (en daar komen gletsjers van!). Die wind dendert dan de bergen weer af en komt eerst El Chaltén tegen. Het kan hier dus nogal spoken, en ze zeggen niet voor niets dat je hier de vier seizoenen in één dag kan meemaken. Maar wij hadden geluk en zagen alles van Cerro Solo aan de linkerkant tot en met Cerro Fitz Roy aan de rechterkant. Schitterend!

De wereldbol reist nog steeds met ons mee (ik vraag me af hoe lang ik het vol ga houden, maar ik ga ervoor!). Deze keer heb ik ‘m opgeblazen op Peninsula Valdes, vlakbij de zeeleeuwen. Ik had natuurlijk kunnen proberen of ze de bal op hun neus omhoog wilden houden… De vrouwtjes waren onder water zo speels, die zie ik daar wel voor aan. Maar die mannetjes van een paar duizend kilo - daar blijf ik toch liever uit de buurt.

Deze keer dus van een veilig afstandje, maar met zeeleeuwen: de wereldbol.

De wereldbol is in Villa Ventana, en logeert daar bij Marie-José en Toni, die hier drie hele leuke huisjes hebben staan. Wij genieten van de stilte, die doorspekt is met het getortel, ge-twittr (het echte!), en het geschreeuw van diverse soorten vogels. En af en toe komt er zo’n echte oude rammelbak voorbij tuffen. Een Ford pickup uit de jaren ‘60, een blauwe Eend met een halve motorkap, een Peugeotje 504 (waarvan er in Buenos Aires honderden als taxi dienen)… echt leuk om te zien - een paradijs voor liefhebbers van oude auto’s.

Ik zag op de wereldbol dat we nu ongeveer op de breedtegraad van Zuid-Spanje zitten. Vandaar dat die zon zo lekker aanvoelt hier! Maar we zitten dus niet zo zuidelijk als je misschien zou denken. Op het moment dat we op het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika staan, zijn we ongeveer ter hoogte van Aarhus in Denemarken - het zou ook Hjorring kunnen zijn, zo precies is onze wereldbol niet Europa gaat dus nog wel iets verder door naar de pool dan Amerika!

Zo, jullie weten weer waar we zitten; groeten van de onderkant van de wereldbol!

Natuurlijk is de wereldbol ook meegeweest naar de watervallen. Dit is de derde foto, en ik moet verklappen dat de mensen om ons heen wel een beetje vreemd kijken als ze zien wat ik aan het doen ben: wereldbol opblazen, foto maken, en dan met dat ding onder mijn arm (hij moet weer leeggemaakt worden) weglopen. Maar goed, rare mensen moeten er zijn op deze wereld

Overigens keken meer mensen naar Joost z’n videocamera, want vanwege het water (zie de andere post, deel 1 t/m 4) had Joost de videocamera uit voorzorg maar in het onderwaterhuis gedaan, dat eigenlijk voor het duiken bedoeld is. Maar watervallen filmen gaat er ook prima mee! En ik maar stuntelen met mijn camera onder m’n regencape: kijken wat ik ga fotograferen, instellen (onder de cape) en dan in een bliksemsnelle actie de camera enkele seconden onder de cape uit. Toch zijn ze wel mooi geworden…!

Een beetje achteraf, maar hier is dan de wereldbol in Buenos Aires.

Ik zit hier voor het Casa Rosada, het presidentshuis. Vanaf het balkon gaven Juan Peron en zijn vrouw Evita hun speeches aan het arbeidersvolk, dat zich op de Plaza de Mayo verzameld had. Waarom het roze is? Dat weten ze eigenlijk niet!

Ja, we zijn echt in Barcelona, kijk maar!

Vandaag hebben weer een park bekeken, en veel mooie uitzichten gezien. We genieten!